Czy ozdrowieńców trzeba szczepić dwa razy?

W Centrum Badawczo-Rozwojowym INVICTA prowadzone są obecnie badanie dotyczące poziomu dojrzałych przeciwciał IgG oraz IgM przeciw SARS_CoV-2 po podaniu szczepionki przeciw COVID-19 produkcji Pfizer-BioNTech (Comirnaty).

Czym są przeciwciała IgG i IgM?

Przeciwciała IgM (immunoglobulina M) to przeciwciała wytwarzane podczas pierwszego kontaktu ludzkiego z czynnikiem zakaźnym. Stanowią wczesną odpowiedź organizmu na infekcję. Natomiast przeciwciała IgG ujawniają się później w toku zakażenia i stanowią element pamięci immunologicznej. Immunoglobuliny te pełnią w przypadku wielu zakażeń funkcję ochronną przed reinfekcją.

W przypadku większości zakażeń podwyższone stężenie przeciwciał klasy IgG koreluje ze zwiększoną odpornością przeciwko patogenowi, wobec którego są skierowane immunoglobuliny. To zjawisko jest obecnie wykorzystywane w przypadku szczepień ochronnych.

Razem te immunoglobuliny odzwierciedlają humoralną odpowiedź organizmu (zestaw różnych czynności, które wykonuje nasz organizm w momencie wystąpienia realnego zagrożenia chorobą) na kontakt z patogenem czy symulowany kontakt w postaci szczepienia.

Rola przeciwciał w zwalczaniu SARS-CoV-2

– Badania nad rolą przeciwciał w zwalczania infekcji SARS-CoV-2 są obecnie w toku, ale w związku z wysokim stopniem podobieństwa wśród koronawirusów wiele projektów badawczych bazuje na analogii COVID-19 do innych zakażeń powodowanych przez SARS-CoV lub MERS-CoV. Na tej podstawie możemy domniemywać, że przeciwciała wytworzone w wyniku pierwotnej infekcji mogą pełnić funkcję ochronną w przypadku reinfekcji. Zauważono także wyższą zdolność układu immunologicznego do syntezy specyficznych przeciwciał IgG w wyniku kontaktu z wirusem po uprzednim szczepieniu. Podejrzewa się, że wysoka liczba przeciwciał w organizmie może zapobiegać zakażeniu, a niższa może ograniczać ryzyko ciężkiego przebiegutłumaczy Agnieszka Staniszewska, rzecznik prasowy, kierownik ds. komunikacji i PR.

Choć  nie do końca jest jeszcze poznana rola przeciwciał w ochronie organizmu to nie ma wątpliwości, że odgrywają one istotną rolę w procesie uodporniania na dany patogen. Dlatego korzystając z testu międzynarodowego Roche Diagnostics Centrum Badawczo-Rozwojowe INVICTA podjęło się ustalenia prawidłowości rządzących humoralną odpowiedzią immunologiczną organizmu po szczepieniu przeciwko COVID-19.

W ramach tego przedsięwzięcia Centrum Badawczo-Rozwojowe INVICTA, w regularnych odstępach czasu, pobiera krew od szczepionych osób (przed pierwszą dawką, między dawkami i wielokrotnie po drugiej dawce). Dzięki takiemu rozwiązaniu badacze mogą obserwować zmiany ilości przeciwciał w czasie. Badanie ma charakter długoterminowy i ma odpowiedzieć również na pytania dotyczące czasu utrzymywania się przeciwciał. Już na tym wczesnym etapie możliwe jest poczynienie ciekawych, choć bardzo wstępnych, obserwacjimówi Agnieszka Staniszewska, rzecznik prasowy, kierownik ds. komunikacji i PR.

Różnice w reakcji organizmów

Dotychczasowe wyniki bardzo wyraźnie pokazują różnicę w reakcji układu immunologicznego na szczepienie u osób, które wcześniej chorowały na COVID-19 lub miały potwierdzone zakażenie wirusem SARS-CoV-2, a osobami, które takiej ekspozycji nie miały. U grupy bez historii zakażenia koronawirusem poziom przeciwciał w ciągu 14 dni od podania pierwszej dawki szczepionki wynosił średnio  60,99 U/ml, a  tuż przed drugą dawką szczepionki (czyli zazwyczaj po ok. 21 dniach od pierwszej dawki) wzrasta do średnio 122,83 U/ml.

Osoby, które przed szczepieniem były zakażone SARS-CoV-2 już przed szczepieniem uzyskują wyniki na poziomie średnio 54,94 U/ml, a 14 dni po pierwszej dawce obserwowany u nich poziom przeciwciał przekraczał 2 500 U/ml (86% badanych).

Pierwsza grupa (bez historii zakażenia), aby osiągnąć ten poziom przeciwciał potrzebowała drugiej dawki szczepionki. Wśród tych osób 71% osiągnęło poziom przeciwciał przekraczający 2500 U/ml w 8 dniu po drugiej dawce szczepionki.

Poziom przeciwciał na dany dzień badania

Uzyskane wyniki pozwalają z jednej strony podejrzewać, że być może u osób, które były zakażone SARS-CoV-2 wystarczy jedna dawka szczepionki, aby osiągnąć efekt analogiczny jak u osób bez wcześniejszego kontaktu po dwóch dawkach. Każą też zadać pytanie, na ile sam poziom przeciwciał jest wyznacznikiem utrzymującej się odporności. Skoro po pierwszej dawce organizm osoby, która była zakażona jest w stanie wyprodukować o kilka tysięcy jednostek przeciwciał więcej na ml niż organizm osoby bez wcześniejszej ekspozycji oznacza to, że poza samą liczbą przeciwciał w krwiobiegu istotna jest również sama zdolność organizmu do ich produkcji.

Na zdolność tę zdaje się natomiast nie mieć decydującego wpływu liczba przeciwciał pozostałych po kontakcie, gdyż bez względu na to ile jednostek przeciwciał odnotowano przed pierwszą dawką szczepienia u osoby, która przeszła zakażenie, prawie wszyscy z naszych dotychczasowych uczestników w grupie „po chorobie” przekroczyli zakres testu tj. 2 500 U/ml. Może to sugerować, że w grę wchodzi tu nie tylko obecność samych przeciwciał, ale również tzw. komórki pamięci immunologicznej, a to może oznaczać, że odporność na wirusa może się utrzymywać jeszcze po wyeliminowaniu przeciwciał z krwioobiegu, gdyż organizm będzie „pamiętał” jak je wyprodukowaćdodaje Agnieszka Staniszewska.

Reakcje immunologiczne wybranych uczestników badania na szczepienie przeciwko COVID-19

   
Czy chorowałeś na COVID-19 lub   podejrzewasz, że byłeś zakażony SARS-CoV-2?   
   
14 dni po 1 dawce   
   
21 dni po 1 dawce   
   
8 dni po 2 dawce   
   
14 dni po 2 dawce   
   
30 dni po 2 dawce   
   
Nie   
   
<0.4   
   
3,36   
   
1107   
   
811   
   
526   
   
Nie   
   
2,92   
   
9,94   
   
1908   
   
1174   
   
1039   
   
Nie   
   
3,59   
   
33,2   
   
>2500   
   
>2500   
   
1616   
   
Nie   
   
3,6   
   
22,5   
   
>2500   
   
2227   
   
1601   
   
Nie   
   
3,61   
   
112   
   
>2500   
   
>2500   
   
>2500   
   
Nie   
   
5,07   
   
17   
   
1661   
   
1143   
   
566   
   
Nie   
   
6,08   
   
712   
   
>2500   
   
2047   
   
1457   
   
Nie   
   
8,59   
   
35,2   
   
>2500   
   
>2500   
   
>2500   
   
Nie   
   
12,8   
   
161   
   
>2500   
   
>2500   
   
>2500   
   
Nie   
   
17,1   
   
84,5   
   
>2500   
   
>2500   
   
>2500   
   
Nie   
   
25,5   
   
185   
   
2491   
   
2356   
   
1598   
   
Nie   
   
32,5   
   
72,6   
   
>2500   
   
>2500   
   
>2500   
   
Nie   
   
62,9   
   
55,1   
   
2010   
   
1378   
   
841   
   
Nie   
   
64,7   
   
243   
   
>2500   
   
>2500   
   
>2500   
   
Nie   
   
102   
   
212   
   
>2500   
   
>2500   
   
>2500   
   
Nie   
   
181   
   
687   
   
>2500   
   
>2500   
   
1804   
   
Nie   
   
193   
   
246   
   
>2500   
   
2074   
   
1181   
   
Tak   
   
248   
   
240   
   
>2500   
   
>2500   
   
>2500   
   
Tak   
   
>2500   
   
>2500   
   
>2500   
   
>2500   
   
>2500   

Warto też wspomnieć o dotychczas nie wyjaśnionych jednostkowych przypadkach  wśród uczestników badania, których organizm wydaje się w bardzo znikomym stopniu odpowiadać na szczepienie. Z dotychczas przebadanej grupy osób,  osiem osób nawet po drugiej dawce szczepionki nie odnotowało poziomu przeciwciał powyżej 1000 U/ml, a dwie nie przekroczyły 100 U/ml – dodaje Agnieszka Staniszewska.

Przyczyny tego zjawiska są nieznane w stosunku do tych konkretnych uczestników (znane są w literaturze przypadki osłabionej reakcji immunologicznej związane z określonymi chorobami przewlekłymi, farmakoterapią tych chorób rtc.) i choć poziom przeciwciał zdaje się nie być bezpośrednio powiązany ze „stopniem odporności” na wirusa SARS-CoV-2 to osoby o takiej słabszej reakcji immunologicznej powinny jednak zachować szczególną ostrożność.

Warto też sprawdzić czy nasz organizm zareagował na szczepienie wykonując jeden z dostępnych testów serologicznych, np. wykorzystywane w niniejszym badaniu test Roche Diagnostics oferowany w Medycznych Laboratoriach Diagnostycznych INVICTA. Pomoże to zweryfikować jak kształtuje się nasza odpowiedź immunologiczna po szczepieniu lub po przebytym zakażeniu. Decydując się na takie badanie należy jednak pamiętać, że testy różnych producentów operują różnymi jednostkami dlatego nie można porównać do siebie wyników dwóch różnych testów.

Pozostałe aktualności